Katechezy

Deklaracja wiary (Tygodnik Niedziela)

(katecheza - ks. dr Grzegorz Chojnacki)

Bóg zaprasza do wspólnoty ze sob─ů przez konkretne znaki, które s─ů nie tylko symbolami czy rytua┼éami, ale konkretnymi "prezentami", darami, które daje nam w ci─ůgu ca┼éego naszego ┼╝ycia. Takimi znakami s─ů sakramenty. Dost─Öp do nich zapewnia nam pierwszy z nich, który jest konieczny do przyj─Öcia pozosta┼éych. Dlatego te┼╝ zach─Öca si─Ö i zobowi─ůzuje rodziców chrze┼Ťcija┼äskich do tego, aby ochrzcili swoje dziecko w pierwszych tygodniach jego ┼╝ycia. Zwi─ůzane jest to z dobrem duchowym dziecka. Trudno sobie wyobrazi─ç, aby wy┼é─ůczy─ç w rozwoju dziecka kwesti─Ö religijno┼Ťci, zostawiaj─ůc j─ů niejako na przysz┼éo┼Ť─ç, kiedy cz┼éowiek jako doros┼éy sam zdecyduje, czy chce mie─ç do┼Ťwiadczenie wiary, czy te┼╝ jest mu to oboj─Ötne. A troska o ┼╝ycie religijne ┼é─ůczy si─Ö z przynale┼╝no┼Ťci─ů do jakiej┼Ť wspólnoty wyznaniowej. W┼éa┼Ťnie we wspólnocie Ko┼Ťcio┼éa cz┼éowiek od dziecka mo┼╝e zdoby─ç do┼Ťwiadczenie wiary. Poza tym argumenty biblijne wskazuj─ů na to, ┼╝e w Ko┼Ťciele pierwotnym chrzczono ca┼ée rodziny, nie wy┼é─ůczaj─ůc oczywi┼Ťcie dzieci. ┼Üwiadectwo o tym daj─ů Dzieje Apostolskie.

Do przyj─Öcia chrztu potrzebna jest wiara. Wszelkie inne wymagania etyczno-duchowe wyp┼éywaj─ů z konieczno┼Ťci wiary. Bez niej wszelkie rozwa┼╝ania nad warunkami przyj─Öcia chrztu s─ů ja┼éowe. W przypadku osób doros┼éych deklaracja wiary dokonuje si─Ö przez zainteresowan─ů osob─Ö, która przechodzi okres przygotowa┼ä do przyj─Öcia chrztu zwany katechumenatem. Ale proces wprowadzenia w ┼╝ycie wiary i wspólnoty ko┼Ťcielnej nie ko┼äczy si─Ö faktem sakramentu. Ca┼ée ┼╝ycie trwa formacja, któr─ů mo┼╝na nazwa─ç deuterokatechumenatem (powtórnym katechumenatem), aby w ten sposób zapewni─ç przyswajanie nowych tre┼Ťci wiary oraz pog┼é─Öbienie mojej relacji z Bogiem we wspólnocie wiary. Kiedy mamy do czynienia z chrztem dziecka, czas katechumenatu przesuwa si─Ö na okres po chrzcie ┼Ťw. i dotyczy ca┼éego rozwoju a┼╝ do uzyskania pe┼énoletno┼Ťci oraz dojrza┼éo┼Ťci osobowej. Dlatego w takim wypadku deklaracja rodziców lub te┼╝ opiekunów dziecka, je┼Ťli rodzice nie maj─ů do┼Ťwiadczenia wiary, jest decyduj─ůca. Rodzice musz─ů mie─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç w┼éasnej wiary i obowi─ůzku ustawicznego katechumenatu wobec w┼éasnych dzieci, oczywi┼Ťcie z pomoc─ů wspólnoty Ko┼Ťcio┼éa, która ma tu wa┼╝ne zadanie, ale tylko pomocnicze. Pytanie o t─Ö ┼Ťwiadomo┼Ť─ç stawiane jest rodzicom w czasie sakramentu chrztu. Natomiast rodzice chrzestni maj─ů tu rol─Ö pomocnicz─ů w stosunku do rodziców, która polega na wspieraniu ich w codziennym ┼╝yciu, a w sytuacjach ekstremalnych (np. ┼Ťmierci) nawet na zast─ůpieniu w roli kszta┼étuj─ůcych wiar─Ö. Wszelkie dobre intencje wobec dziecka, ch─Ö─ç zrealizowania obowi─ůzku chrztu dzieci, który nak┼éada Ko┼Ťció┼é, nie s─ů wystarczaj─ůcymi argumentami za chrztem dziecka, je┼Ťli nie ma woli oraz perspektywy rozwoju religijnego dziecka. Odpadaj─ů te┼╝ argumenty, ┼╝e dziecko nieochrzczone, które mo┼╝e umrze─ç, spotka jakie┼Ť gorsze miejsce w wieczno┼Ťci, a nawet zostanie odrzucone przez Boga. Ko┼Ťció┼é naucza, ┼╝e osoby, które bez w┼éasnej winy nie pozna┼éy Boga i nie otrzyma┼éy sakramentów, a jednak - id─ůc za g┼éosem sumienia - prowadz─ů dobre i prawe ┼╝ycie, mog─ů by─ç zbawione (por. LG p. 25). Poza tym dzieci do lat siedmiu nie s─ů podmiotami, które obowi─ůzuje prawo ko┼Ťcielne. Martwi mnie wi─Öc to, ┼╝e jedynym argumentem za chrztem dziecka mo┼╝e by─ç przywi─ůzanie do tradycji lub l─Ök przed opini─ů rodziny lub opini─ů publiczn─ů. Takie rozumienie chrztu przypomina troch─Ö elementy fa┼észywego kultu prawdziwego Boga, gdzie znaki ┼Ťwi─Öte s─ů zinstrumentalizowane i wykorzystywane jak w przypadku kultu poga┼äskiego.

Do argumentów przeciw zbyt ┼éatwemu "rozdawnictwu" sakramentu chrztu nale┼╝y zaliczy─ç tak┼╝e wp┼éyw pozasakramentalny Boga na cz┼éowieka. Chocia┼╝ wiemy, ┼╝e sakramenty s─ů pe┼éni─ů ┼éaski, jak─ů Bóg daje cz┼éowiekowi, to jednak nie nale┼╝y zapomina─ç o wszechmocy Bo┼╝ej i Jego sposobach oddzia┼éywania na cz┼éowieka, tak┼╝e w sytuacji, kiedy nie jest on ochrzczony. Cz─Östo rodzice, nalegaj─ůc na sakrament chrztu dziecka, a nie spe┼éniaj─ůc podstawowych warunków, przypominaj─ů, mówi─ůc obrazowo, ludzi, którzy chc─ů za wszelk─ů cen─Ö kupi─ç swojemu dziecku rowerek, nie ucz─ůc go od pocz─ůtku, jak z niego korzysta─ç, czekaj─ůc, a┼╝ wreszcie nauczy si─Ö samo. Domy┼Ťlam si─Ö, ┼╝e wiele osób ochrzczonych jako dzieci, którym nie dano takiej "szko┼éy jazdy", ma ogromny ┼╝al i czuje si─Ö nieszcz─Ö┼Ťliwymi z czym┼Ť, co stanowi dla nich jak─ů┼Ť "obco┼Ť─ç". Warto wi─Öc zastanowi─ç si─Ö nad tym, czy prosz─ůc o chrzest dla swojego dziecka, jeste┼Ťmy ┼Ťwiadomi powzi─Ötych obowi─ůzków. Warto te┼╝ zastanowi─ç si─Ö nad tym, w jaki sposób Ko┼Ťció┼é oprócz jednego lub wi─Öcej spotka┼ä przygotowawczych dla rodziców podejmie inicjatyw─Ö pomocy rodzicom przy ich ┼Ťwiadomym prowadzeniu katechumenatu wobec w┼éasnych dzieci. Nie chodzi o to, aby tworzy─ç religijne programy wychowawcze w stylu "Super-niani", ale aby rodzice nie czuli si─Ö samotni w rozwi─ůzywaniu problemów chrze┼Ťcija┼äskiego wychowania dzieci. A mo┼╝liwo┼Ťci w tej materii jest wiele, wystarczy wykorzysta─ç wiekow─ů m─ůdro┼Ť─ç Ko┼Ťcio┼éa.